ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΠΛΗΜΜΕΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΚΟΥΡΓΗΜΑΤΑ

Πλημμέλημα και Κακούργημα: Ποια είναι η διαφορά στην πράξη;

Στο ελληνικό ποινικό δίκαιο, η διάκριση μεταξύ πλημμελήματος και κακουργήματος αποτελεί θεμέλιο της ποινικής αξιολόγησης μιας πράξης και καθορίζει, σε μεγάλο βαθμό, τη βαρύτητα των συνεπειών που αντιμετωπίζει ο δράστης. Παρότι ο διαχωρισμός αυτός προβλέπεται από το νόμο, στην πράξη προκαλεί συχνά σύγχυση στους πολίτες που έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με τη ποινική δικαιοσύνη.

Νομική βάση για τον διαχωρισμό είναι ο Ποινικός Κώδικας (Νόμος 4619/2019)

Η τυπική διάκριση θεμελιώνεται στο άρθρο 18 Ποινικού Κώδικα (ΠΚ), όπου ορίζεται ότι:

Κακούργημα είναι το έγκλημα που τιμωρείται με ισόβια κάθειρξη ή με πρόσκαιρη κάθειρξη τουλάχιστον πέντε ετών έως είκοσι ετών.

Πλημμέλημα είναι το έγκλημα που τιμωρείται με φυλάκιση από δέκα ημέρες έως πέντε έτη, ή με περιορισμό σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων ή μόνο με χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας.

Πταίσματα, που ήταν τρίτη κατηγορία, καταργήθηκαν με την αναθεώρηση του ΠΚ το 2019 (Ν. 4619/2019).

Η διάκριση επομένως γίνεται βάσει της προβλεπόμενης ποινής και όχι της "ηθικής" ή "κοινωνικής" βαρύτητας του εγκλήματος.

Πρακτικές διαφορές στη διαδικασία

Η διαφορά δεν είναι μόνο θεωρητική — έχει ουσιαστικές επιπτώσεις στην ποινική διαδικασία:

1. Διαφορετικό δικαστήριο

Τα πλημμελήματα δικάζονται από τα Μονομελή ή Τριμελή Πλημμελειοδικεία.

Τα κακουργήματα δικάζονται από το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων και το Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων.

2. Προδικασία

Στα κακουργήματα, η παραγγελία κύριας ανάκρισης είναι υποχρεωτικό στάδιο (τρόπος κίνησης ποινικής δίωξης στα κακουργήματα), που γίνεται ενώπιον του ανακριτή και συνεπάγεται κίνδυνο επιβολής προσωρινής κράτησης. Αντιθέτως, στα πλημμελήματα, πολλές υποθέσεις προχωρούν απευθείας στο ακροατήριο χωρίς κύρια ανάκριση.

Στα κακουργήματα υπάρχει ευρεία γκάμα από ανακριτικές πράξεις (γενικές και ειδικές) που μπορούν να γίνουν για τη διαλεύκανση του εγκλήματος και την εύρεση του δράστη, ενώ στα πλημμελήματα οι επιλογές των ανακριτικών αρχών είναι περιορισμένες.

3. Ποινικές συνέπειες – Άρθρο 105Β Ποινικού Κώδικα (ως ισχύει με τον υπ’ αριθ. 5090/2024 νόμο)

Οι ποινές είναι πολύ βαρύτερες στα κακουργήματα.

Η προβλεπόμενη ποινή στο κακούργημα είναι η κάθειρξη με δικαίωμα απόλυσης από τη φυλακή υπό όρους στα 3/5 της επιβληθείσας ποινής (ή στα 4/5 εάν πρόκειται για συγκεκριμένα σοβαρά κακουργήματα), ή στα 20 έτη εάν καταδικαστείς σε ισόβια κάθειρξη. Αντιθέτως, στο πλημμέλημα η προβλεπόμενη ποινή είναι η φυλάκιση με δικαίωμα απόλυσης υπό όρους στα 2/5 της επιβληθείσας ποινής. Βέβαια, εάν καταδικαστείς για κακούργημα, υπάρχει περίπτωση με αναγνώριση ελαφρυντικού να σου επιβληθεί ποινή φυλάκισης και συνεπώς να τύχεις των ευνοϊκών διατάξεων για την αναστολή εκτέλεσης, τη μετατροπή της ποινής σε χρήμα και την υφ’ όρων απόλυση στα 2/5.

Συχνές παρερμηνείες από πολίτες

Πολλοί θεωρούν ότι ένα «πλημμέλημα» είναι "ασήμαντο" ή "αμελητέο". Ωστόσο, ορισμένα πλημμελήματα, όπως η ενδοοικογενειακή βία ή η προσβολή γενετήσιας αξιοπρέπειας, μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες για τον κατηγορούμενο, ειδικά σε επαγγελματικό ή κοινωνικό επίπεδο, ενώ είναι ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμα και της έκτισης ποινής στη φυλακή.

Πώς επηρεάζει τη στρατηγική υπεράσπισης;

Η νομική στρατηγική που θα ακολουθηθεί εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη φύση του αδικήματος. Στα κακουργήματα, είναι απαραίτητη η προετοιμασία της απολογίας κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μην υπάρχει αντίφαση με την υπερασπιστική γραμμή του κατηγορουμένου στο ακροατήριο, ενώ συγχρόνως πρέπει να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος προσωρινής κράτησης, κάτι το οποίο δεν υπάρχει στα πλημμελήματα.

Συμπέρασμα

Η διάκριση μεταξύ πλημμελήματος και κακουργήματος δεν είναι απλώς θεωρητική: καθορίζει το νομικό πλαίσιο, την ελευθερία του κατηγορούμενου και τις συνέπειες που μπορεί να αντιμετωπίσει. Η έγκαιρη και σωστή νομική καθοδήγηση από έμπειρο δικηγόρο – ποινικολόγο με εξειδίκευση στο ποινικό δίκαιο είναι απολύτως απαραίτητη, ειδικά όταν υπάρχει κίνδυνος δίωξης για κακούργημα.

Το Δικηγορικό Γραφείο Ιωάννη Μαυροματάκη παρέχει εξειδικευμένες νομικές υπηρεσίες σε κάθε στάδιο της ποινικής διαδικασίας, από την προανάκριση μέχρι το ακροατήριο, διασφαλίζοντας πλήρη υπεράσπιση των δικαιωμάτων των εντολέων του.